03 ارديبهشت 1398 ساعت 06:25
 
 

اوقات شرعی

 
 


معیارهای اسراف

در قرآن مجید بیست و سه مورد از اسراف و مذمّت آن سخن به میان آمده و خدای متعال تأکید کرده که اسرافکاران را دوست نمی دارد .
در سوره شریفه شعراء  آیه 151- سفارش می کند که مردم در زندگی مراقب باشند که راه و روش اسراف کاران را پیروی نکنند  وَلَا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ یعنی فرمان مسرفین را طاعت نکنید . پیام این آیه شریفه این است که مخالفت با عوامل اسراف و اسرافکاران یکی از وظایف دینی ما است زیرا آیه 28 سوره شریفه غافر آنان را دروغگوی گمراه می داند که خداوند آنها را هدایت نمی کند : إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ =خداوند اسرافکار دروغگو را هدایت نمی کند .
از طرفی در آیه 83 سوره یونس، خوی اسرافکار را خوی فرعونی می داند و یکی از شاخصه های مذموم فرعون را اسرافکاری او بیان می کند وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ– یعنی فرعون مُتکبّر و برتری جوی خوی فرعون و شاخصه اش اینکه از اسرافکاران بود .
اسراف موجب برون رفت انسان از مسیراعتدال در خرج هزینه زندگی است و روحیه لطف و عاطفه نسبت به همنوع را از انسان می گیرد و لذا بر خلاف رضای خدا و اهداف عالی اجتماعی انبیاء است .
در میزان الحکمه جلد 4 صفحه 448از امام صادق (ع) روایت می کند که فرمود : کمترین حدّ اسراف این است که لباس را که بیرون برای حفظ وجاهت و جایگاه خود می پوشی – در خانه هم همان لباس را بپوشی – یعنی در خانه باید راحت بود و از لباس ساده استفاده کرد نه لباس گران قیمت .
یا می فرماید اگر باقی مانده آب یا غذا خود (و غذای سالم اضافی )را دور بریزید اسراف است .
عیاّش از اَبان ابن تغلب روایت می کند که امام صادق (ع) همچین فرمود : مال وثروت از آنٍ خدای متعال است –( یعنی در حقیقت مالک اصلی خدا است – این امانت چند روزی نزد ما است )و خداوند مال و ثروت را امانتی در دست مردم قرار داده و به آنها اجازه فرموده تا در حدّ اعتدال از آن استفاده کنند – یعنی در حدّ نیاز و ضرورت بخورند و بیاشامند و بپوشند و هزینه کنند و مازاد آنرا به فقرا و نیازمندان بدهند تا فاصله بین فقر و غنا کم شود و اختلافات طبقانی از بین برود و پراکندگیها ترمیم گردد . کسی که به این توصیه عمل کند اعمالش مباح است و نکاح و مرکبش حلال.
 اما به فرمایش امام صادق عليه السلام :َمن عَدا ذلكَ كانَ علَيهِ حَراما=(میزان الحکمه، جلد یازدهم)کسی که از این حدّ تجاوز کند و اهل ولخرجی و ریخت و پاش و اشراف مسلکی شد به حرام افتاده است .
اسلام شریعت جامع وکاملی است که در انسان روح عاطفه و همنوع دوستی و آشنائی را می دمد – اگر اسراف را خوی فرعون می داند به همین دلیل است که چرا حاضرید پرخوری کنید و بی اعتنا به گرسنگان باشد ؟ ! یک مسلمان باید صاحب اخلاق و مروّت باشد و کارهایش حُسن فعلی و فاعلی داشته باد – حُسن فعلی یعنی لینکه اهل عمل صالح باشد – حُسن فاعلی یعنی در نیّت درست وخالص داشته باشد – مثلاَ جمع کردن مال از راه حرام و نامشروع نه حُسن فعلی دارد و نه فاعلی و یا خرج کردن مال حلال در راه حرام جایز نیست و اسراف است چرا که حُسن فعلی ندارد – همینطور خرج کردن مال حلال در راه حلال به قصد خود نمائی – نه به قصد طاعت و انفاق در راه خدا – پس چون نیت ریاء  است،اینهم چون حُسن فاعلی ندارد اسراف و دو حکم دور ریختن مال است.
یعنی اگر کسی صد میلیون خرج ساختن مسجد و حوزه علمیه و عتبات عالیات و کار خیر کند امّا برای خود نمائی و ریا باشد مثل این است که این پول را دور ریخته است .
پس مخارج روا مخارجی است که در حدّ اعتدال و رضای خدا باشد – این خوب است و مخارج ناروا مخارجی است که در حکم ولخرجی باشد یا رضای خدا در آن نباشد – این بد است و معیار اسراف است .
البتّه مصداق اسراف بستگی به شرایط و مقتضیات حال جامعه دارد – اگر در جامعه به لطف خدا همه دارند و همه سیرند و نیازمند نبود – و انسان به حسب شأنش خرج کند مانعی ندارد واسراف نیست امّا اگر جامعه فقیر باشد و انسان متموّل اشراف منش و پرخرج زندگی کند ، قابل قبول نیست .
یعنی ثروتمندان باید تمام ابعاد زندگی جامعه و مردم را لحاظ کنند و زیر نظر بگیرند و نسبت به عموم مردم احساس مسئولیت کنند تا دلها را بدست آورند – چون: دل شکستن هنر نمی باشد .
خلاصه کلام اینکه: اسراف حرام است چون :
موجب دو قطبی شدن فضای اقتصاد زندگی مردم می شود و فاصله بین فقیرو غنی را زیاد تر می کند .
همچنین اسراف بلیّه است که موجب فقر و تنگدستی انسان یا نسل بعد از او می گردد.
شرع مقدس اتلاف مال را در حکم اعراض از مال می داند -چون اعتقاد ما این است که المال مال الله و ید مال بر ما اعتباری است نه ملکیت حقیقی چون در حقیقت مالک اصلی خدا است  این امانت چند روزی نزد ماست  زیرا کسی حق ضایع کردن مال خود را ندارد – اینکه می گویند هر کس اختیار تنخواه خود دارد – شاید بخواهد مالش را آتش بزند کسی حق اعتراض به او ندارد – حرف غلطی است زیرا خدا چنین حقی به کسی نداده است  و اگر کسی مالش را به قصد نابودی در معرض قرار داد هرکس جلو نابودی آنرا گرفت مالک آن می شود .

 

شعار سال 1398

لذا من شعار را امسال این قرار دادم: «رونق_تولید». باید همه تلاش کنند تولید در کشور رونق پیدا کند. از اوّل سال تا آخر سال ان‌شاءالله این معنا به صورت چشمگیری در کشور محسوس باشد.

موضوع خطبه ها

موضوع خطبه :مواعظ ائمه معصومین(ع)

مدت خطبه ها:35دقیقه

 

 

گنجینه های فرهنگی

کانال پیام رسان نماز جمعه

با کلیک برتصویر زیر درکانال سروش نماز آدینه از مطالب متنوع شامل:داستانهای اخلاقی، نکات پند آمیز ،احادیث،اخبارسیاسی ،نکات روانشناسی ، خطبه ها و تصاویر نمازگزاران…. بهره مند شوید.